Een aanzienlijk vermogen: Beleg je dat in één keer, of gespreid?

Stel: je hebt de beschikking over een behoorlijk bedrag, bijvoorbeeld ontvangen uit een erfenis, verkoop van een onderneming of omdat je lang hebt gespaard. Je verwacht dit geld de komende 10 jaar (of langer) niet nodig te hebben en hebt daarom besloten het geld te gaan beleggen. Is het dan risicovol om dit geld in één keer te beleggen of is het beter om het gespreid in een aantal termijnen te beleggen? Wat is wijsheid?

Als je een eenmalige inleg doet, koop je met het gehele bedrag in één keer de beleggingen. Je kunt hierbij geluk hebben, doordat je instapt als de koersen net een daling hebben doorgemaakt. Maar je kunt ook pech hebben als je vlak bij ‘de top van de markt’ instapt en de koersen net nadat je bent ingestapt hard dalen. In dat laatste geval had je beter het bedrag in bijvoorbeeld twaalf stukjes kunnen verdelen en elke maand een deel inleggen. Als je op die manier gespreid belegt en de koersen na de eerste maand hard dalen, heb je nog maar een klein deel van je geld belegd. Het deel dat je nog in cash op de bankrekening hebt staan, heeft geen last van de daling en kan de daaropvolgende maanden gebruikt worden om ‘in de uitverkoop’ nieuwe beleggingen aan te kopen.

In dit scenario waarbij je op de piek van de markt je eerste belegging doet, is het gespreid beleggen natuurlijk aantrekkelijker dan een eenmalige inleg. Dat kan ook andersom: als de markt net nadat je belegd bent hard omhoog gaat, profiteer je als je alles in één keer belegt het meest. Het gezegde luidt niet voor niets: ‘achteraf kijk je een koe in de kont’. Met andere woorden, vooraf weten we niet of de beurs gaat stijgen of dalen. Hoe groot is het risico als je alles in één keer belegt? Dat hebben we eens in kaart gebracht aan de hand van de rendementen van aandelen en obligaties van 1934 tot nu. Dus over best een lange periode…

In 2009 daalden aandelen wereldwijd in enkele maanden met ruim 40%. Met dat in het achterhoofd is er zeker een risico wanneer je het geld in één keer belegt. Deze periode met een zeer slecht moment om in te stappen hoeft natuurlijk niet gelijk te zijn aan de overige periodes in de geschiedenis. Doordat de markten zeer moeilijk te timen zijn, is het niet aan te raden te wachten op een crash om goedkoop in te kopen. Het kan ook uitmaken hoe lang je de inleg spreidt, doe je dat in drie jaar, of in één of twee? Ook kan het effect van een verkeerd instapmoment op de lange termijn minder groot zijn dan op de korte termijn. Vandaar dat we de effecten van het instappen bekijken op een beleggingshorizon van drie en van twintig jaar.

Korte termijn
In de grafiek hieronder zie je het verschil in rendement als je het bedrag in één keer belegt, gespreid over één jaar, twee jaar of drie jaar (telkens voor 100% in aandelen). Beleg je het bedrag in één keer, heb je in die drie jaar een maximaal verlies van bijna 60%. Beleg je het gespreid over de gehele looptijd van drie jaar, is het maximale verlies met een derde gedaald naar zo’n 40%. Oftewel, je hebt het effect van een hele zware crash, zoals in 2009, sterk verminderd. Daar staat tegenover dat je over die drie jaar gemiddeld minder rendement behaalt als je gespreid instapte, je hebt immers langere tijd een deel in cash gehad. Waar je gemiddeld zo’n 9,5% rendement per jaar haalde bij een eenmalige storting, was dat nog maar zo’n 5% per jaar als je de inleg over de hele looptijd spreidde.

periodiek inleggen vs eenmalig

Naast gespreid instappen om het risico te verlagen, kun je er ook voor kiezen om een deel van je inleg in obligaties te stoppen, die over het algemeen minder risicovol zijn maar daardoor ook een lager verwacht rendement kennen. Dat zie je in de grafiek hieronder. Wanneer je 50% in aandelen en 50% in obligaties had belegd, was in drie jaar tijd je maximale verlies tussen de 20% en 30%, zo ongeveer de helft van wat we zagen wanneer er volledig in aandelen werd belegd. Absoluut gezien is het effect van het gespreid inleggen op het grootste verlies echter minder groot. Ook zien we hier weer terug dat het gespreide instappen voor gemiddeld lagere rendementen zorgt, waar het eenmalige storten per jaar bijna het dubbele rendeert ten opzichte van het instappen over drie jaar tijd. Wil je dus het risico op een sterke daling in de aandelenmarkt beperken, heeft het mogelijk een groter effect om wat meer in obligaties stoppen dan door de inleg in stapjes te doen.

periodiek inleggen vs eenmalig

Lange termijn
Tot slot kijken we nog even naar het effect van dat gespreide instappen de eerste jaren op het rendement op lange termijn, bijvoorbeeld het effect dat wel of niet gespreid instappen heeft op een beleggingshorizon van 20 jaar. Dat zien we in de grafiek hieronder, waarbij volledig in aandelen wordt belegd. Daaruit blijkt dat de keuze om wel of niet gespreid in te leggen een keuze is die je voornamelijk maakt om op korte termijn minder risico te lopen. Gemiddeld genomen is het eenmalige instappen het beste voor het rendement op lange termijn (hier: 20 jaar), want dat is namelijk zowel in de slechtste, meest positieve en gemiddelde twintigjarige periodes hoger dan bij het gespreid instappen.

periodiek inleggen vs eenmalig

Ditzelfde zien we wanneer er in plaats van 100% in aandelen voor de helft in aandelen en voor de helft in obligaties wordt belegd. Ook dan zijn de rendementen voor twintigjarige periodes gemiddeld het beste wanneer er direct ingelegd werd.

periodiek inleggen vs eenmalig

Conclusie
Als je een lange periode hebt om te beleggen, is het belangrijk om een verdeling tussen aandelen en obligaties te kiezen die past bij hoeveel risico je wilt lopen. Een crash zul je vroeg of laat toch mee maken als je belegt. Stel je jezelf hier dan ook vooraf op in. De rendementen zijn op de lange termijn het beste geweest wanneer je eenmalig inlegde. Gespreid inleggen zou je dan ook vooral moeten doen wanneer je het risico van een crash op de korte termijn niet wilt of kunt dragen. Op de korte termijn zorgt gespreid inleggen, met name wanneer je veel in aandelen belegt, namelijk wel voor een flink lager risico.