De valkuilen van beleggen

­Kiezen hoeveel je in aandelen en obligaties belegt, het laag houden van kosten, de risicoverdeling tussen aandelen en obligaties kiezen en bepalen hoeveel je moet inleggen. Dit zijn allemaal belangrijke factoren in het succesvol beleggen voor de lange termijn. Een onderwerp dat hier ontbreekt, maar ook sterk mee samenhangt, is gedrag. Er zijn namelijk veel valkuilen waar de mens van nature intrapt. Je kunt nog zo’n goed beleggingsplan hebben, als je deze niet goed weet uit te voeren, behaal je je doelen alsnog niet. Het is dus van belang om jouw gedrag als belegger goed te begrijpen en daar goed mee om te kunnen gaan.

Benjamin Graham (The Intelligent Investor, 1949, vrij vertaald): “Het grootste probleem van de belegger – en zelfs zijn grootste vijand – is hij naar grote waarschijnlijkheid zelf.”

Benjamin Graham onderkende de uitdagingen die de mens vormt voor zichzelf als belegger al in 1949. Sindsdien is er flink wat onderzoek geweest en zijn talloze uitdagingen beschreven. We bespreken nu een aantal van deze uitdagingen en schetsen twee type beleggers.

Verliesaversie
Na het maken van een verkeerde keuze kan je je flink rot voelen. Zo ook bij beleggen, veel mensen voelen zich slecht wanneer beleggingen verlies hebben gemaakt, ze krijgen dan spijt van hun keuze en maken zich zorgen over de toekomst. Een belegging die op verlies staat is echter niet per se een slechte belegging, in andere tijden kan deze het bijvoorbeeld juist goed doen. Als je dan uit spijt verkoopt, doe je dat nadat je al verloren hebt en mis je mogelijk een herstel van de koers. Aan de andere kant kan je ook bang zijn om te laat uit te stappen. Op dat moment is het weer mogelijk dat je juist te vroeg verkoopt en een verdere stijging mist. Het succesvol timen van de markt is zeer moeilijk om consistent op de lange termijn te doen, misschien wel onmogelijk.

Als een van je beleggingen verlies heeft geleden, kan het zijn dat bijvoorbeeld de verdeling tussen aandelen en obligaties niet meer gelijk is aan het oorspronkelijke plan. Bij Brand New Day kun je ervoor kiezen te herbalanceren, dan kun je eenmaal per jaar je portefeuille herschikkken naar de verdeling die je gekozen hebt. Dat haalt direct de noodzaak weg om vaak naar je portefeuille te hoeven kijken en je rot te voelen bij beursdalingen en overoptimistisch bij stijgende beurzen. Het is belangrijk om niet meer risico te nemen dan je emotioneel aan kunt. Je wilt immers niet dat je nachtrust ten koste gaat van je beleggingsportefeuille.

Naast het emotionele effect, kan het natuurlijk ook zijn dat je je geen grote verliezen meer kunt permitteren omdat je vlak bij je doel bent gekomen, bijvoorbeeld als je kort op jouw pensioendatum zit. Het kan dan verstandig zijn minder risico te nemen door wat aandelen voor obligaties in te ruilen. Bij Brand New Day kan dat middels automatische risicoafbouw, waarbij richting de einddatum het percentage in aandelen steeds iets kleiner wordt ten opzichte van dat in obligaties. Zo loop je automatisch minder risico wanneer je dichter bij je einddatum komt en wordt de kans op het behalen van je doel groter.

Vertrouwdheid
Wat de boer niet kent, dat eet hij niet. Ook bij beleggen kiezen beleggers vaak voor beleggingen die ze goed kennen. Bijvoorbeeld door aandelen te kopen van het bedrijf waar je werkt of de sector waar je werkt. Als jouw bedrijf of sector dan echter slecht gaat, staat zowel jouw baan als jouw vermogen mogelijk op de tocht. Deze voorkeur voor vertrouwdheid kan dus juist voor extra risico zorgen.

Hetzelfde geldt voor regio’s, waar mensen uit Nederland liever in Nederlandse aandelen beleggen en een Duitser liever in Duitse aandelen, ongeacht of de aandelen in het ene land een betere keuze zouden zijn dan die in het andere land. Een hoge weging in Europese aandelen zou ervoor zorgen dat je meer risico neemt dan een belegger die wereldwijd spreidt. Het zou immers kunnen dat Europese aandelen slechter kunnen presteren dan die in andere regio’s, ook al kunnen deze vertrouwder voelen wanneer je zelf in Europa woont.

De fondsen van Brand New Day beleggen breed gespreid over verschillende sectoren en regio’s volgens de weging die de markt aan de aandelen of obligaties meegeeft. Dit haalt de risico’s van te weinig spreiding weg en zorgt ervoor dat je de markt volgt.

Trend volgen
Net als in mode doen veel beleggers aan trends volgen. Het ene jaar zijn bedrijven uit de technologiesector hip, het andere jaar weer bedrijven uit de financiële wereld. Het is niet te voorspellen welke sector het in de toekomst beter zal doen dan de anderen, dus ook hier volgt Brand New Day de markt en spreiden we zo breed mogelijk.

Beleggers kijken daarnaast vaak naar hoe goed beleggingen in het recente verleden presteerden, met het idee dat beleggingsresultaten uit het verleden een indicatie zijn voor de resultaten in de toekomst. Zo zullen beleggers vaak meer risico nemen na goede tijden op de beurs en minder risico na slechte tijden op de beurs, in plaats van vast te houden aan het oorspronkelijke plan.

Een beleggingsfonds dat in het verleden beter heeft gepresteerd dan een ander fonds, is dan ook niet per se een beter fonds voor de toekomst. De spreiding van de fondsen kan bijvoorbeeld van elkaar afwijken. Een van de belangrijkste factoren voor een fondsvergelijking is dat van kosten, vrijwel de enige zekerheid in het beleggen. Hoe lager de kosten, hoe hoger het rendement (en omgekeerd).

Classificatie van beleggers
Beleggers kunnen in twee categorieën ingedeeld worden, overoptimistische beleggers en status quo beleggers.

De overoptimistische belegger heeft een hoog vertrouwen in zijn eigen kunnen en verwachtingen voor toekomstig rendement. Deze belegger heeft de neiging om te vaak aanpassingen te doen in de hoop de markt goed te kunnen timen en past daardoor te weinig spreiding toe in zijn portefeuille. Het rendement over een korte periode kan prima toe te schrijven zijn aan geluk dan het succesvol timen van de markt of selecteren van specifieke beleggingen. En dat geluk kan op de lange termijn natuurlijk weer omslaan, wat juist de termijn is die relevant is voor de meeste beleggingsdoelen.

De status quo belegger houdt liever alles zoals het is. Deze belegger heeft bijvoorbeeld nog steeds niet zijn dure woekerpolis gedag gezegd of vergeet zijn risico af te bouwen naarmate het einddoel dichterbij komt, waardoor de kans op het succesvol bereiken van zijn einddoel kleiner wordt. Ook begint de status quo belegger vaak te laat met beleggen. Als je een doel hebt, kan je beter vandaag dan morgen je geld aan het werk zetten, dat geld kan dan immers langer groeien.

Het herbalanceren, risico afbouwen, automatisch storten en breed spreiden zorgt voor beide type beleggers dat de emoties en het gedrag zoveel mogelijk afzijdig gehouden worden. Veel fouten worden veroorzaakt door emoties en hieruit volgende ondoordachte beslissingen, die ontweken kunnen worden door het gedisciplineerd volgen van een vooraf goed opgezet plan.