Vermogensopbouw, fiscaal geblokkeerd of liever niet? #vraagvandemaand

Zelf beleggen voor je oude dag is een goede zaak. Doe je dit niet, dan is er een grote kans dat je inkomen terugvalt wanneer je stopt met werken. Het pensioen dat je op je AOW-gerechtigde leeftijd ontvangt, bestaat meestal alleen uit de AOW-uitkering en het pensioen dat is opgebouwd door je werkgever. Helaas komt dit bedrag vaak niet boven de 70% van het laatst verdiende inkomen uit. Het kan dus best zijn dat je dat inkomen wilt aanvullen. Ben je zelfstandig ondernemer? Dan is de kans op een laag inkomen na de pensioenleeftijd nog groter. Er is dan namelijk geen werkgever die pensioen voor je opbouwt.

Hoe kan ik zelf voor mijn oude dag beleggen?

Oké, zelf beleggen voor je oude dag is dus belangrijk, maar hoe pak je dit aan? Bij Brand New Day kun je kiezen uit twee verschillende soorten rekeningen voor het opbouwen van een aanvullend pensioen. Je kunt kiezen voor een pensioenrekening (box 1) of voor een vrije beleggingsrekening (box 3). Maar welke van deze twee past het beste bij jouw situatie?

Beleggen met belastingvoordeel

Kies je voor een pensioenrekening? Dan kies je ervoor om te beleggen mét belastingvoordeel. Het gebruik van een pensioenrekening heeft twee voordelen:

  • De inleg mag worden afgetrokken van je belastbaar inkomen, je krijgt dus een flink deel van de inleg terug van de Belastingdienst.
  • De waarde op je pensioenrekening valt in box 1. Dit betekent dat het niet wordt opgeteld bij je vermogen. Er hoeft dus géén vermogensrendementsheffing te worden betaald over de waarde.

Pensioenrekening

Een pensioenrekening heeft dus grote voordelen! Het is helaas niet zo dat er onbeperkt kan worden ingelegd op een pensioenrekening. De inleg is namelijk afhankelijk van het pensioengat dat in eerdere jaren is opgebouwd. Je bouwt een pensioengat op wanneer je werkgever niet voldoende pensioen voor je opbouwt of wanneer je zelfstandig ondernemer bent. Wat je mag storten op je pensioenrekening wordt berekend aan de hand van de jaarruimte en reserveringsruimte. De jaarruimte is (een deel van) het pensioengat dat het vorige kalenderjaar bestond. Reserveringsruimte bestaat uit niet benutte jaarruimtes van de afgelopen 7 jaar.

Een andere spelregel van de pensioenrekening is het feit dat het geld écht vast staat tot de pensioengerechtigde leeftijd. Het is dus niet mogelijk om eerder, zonder boete van de Belastingdienst, geld te onttrekken van de rekening.

Om van de voordelen van een pensioenrekening gebruik te maken, moet dus rekening worden gehouden met eerder genoemde regels. Maar wat leveren die voordelen nu op?

Voordeel 1: De inleg aftrekken van je belastbaar inkomen. Als je € 32.000 per jaar verdient en € 2.000,- inlegt, krijg je van deze inleg bij de aangifte inkomstenbelasting ruim 40% weer terug. Dat komt neer op €800,-. Dit betekent dat je €2.000,- belegt, maar hier maar minder dan €1.200,- voor hebt betaald.
Natuurlijk moet je de inkomstenbelasting alsnog betalen wanneer de waarde van de pensioenrekening wordt uitgekeerd na de pensioengerechtigde leeftijd. Maar vaak is de inkomstenbelasting dan stukken lager.

Voordeel 2: Geen vermogensrendementsheffing. Je betaalt dus geen belasting over je vermogen op een pensioenrekening. In het voorbeeld hiervoor betekent dit dat de €2.000,- die is ingelegd niet bij je vermogen wordt opgeteld. Dit kan nog eens 0,86% tot 1,62% per jaar aan voordeel opleveren. Als je bijvoorbeeld 30 jaar van je pensioendatum bent verwijderd, kan dat een kwart aan extra rendement opleveren.

Beleggen zonder belastingvoordeel

Geen zin in de regels die zijn verbonden aan de pensioenrekening? Dan kun je er ook voor kiezen om zonder belastingvoordeel te beleggen voor je pensioen bij Brand New Day! Dit kan met een vrije beleggingsrekening. De naam van de rekening geeft het al aan: u bouwt vrij vermogen op. Er zitten bijna geen spelregels aan verbonden. Je bent, in tegenstelling tot de pensioenrekening, niet beperkt tot de jaarruimte om te storten en ook kan je op ieder moment geld onttrekken uit de rekening.
Waarom zou je voor een vrije beleggingsrekening kiezen? De vrije beleggingsrekening heeft twee voordelen:

  • Geen jaarruimte, wel (onbeperkt) inleggen.
  • Vrij beschikken over je vermogen.

De vrijheid die de vrije beleggingsrekening biedt is een groot voordeel ten opzichte van de pensioenrekening. Heb je geen jaarruimte of in ieder geval niet voldoende voor het gewenste inkomen op je pensioengerechtigde leeftijd? Dan kun je deze (extra) storting op een beleggingsrekening plaatsen. En wanneer je het geld toch eerder nodig hebt, dan kun je dit zonder gedoe van je beleggingsrekening halen. Het is natuurlijk wel belangrijk dat je hier tijdens je pensioen geen spijt van krijgt.
Een nadeel van een beleggingsrekening is het feit dat de waarde op de rekening bij je vermogen in box 3 wordt opgeteld. Je betaalt hier dus mogelijk wél vermogensrendementsheffing over.

Pensioenrekening versus de vrije beleggingsrekening

Een pensioenrekening heeft dus twee grote belastingvoordelen. Je betaalt pas inkomstenbelasting als je het geld krijgt uitgekeerd én je betaalt geen vermogensrendementsheffing over het geld dat op de pensioenrekening staat. In ruil voor deze voordelen moet je je aan verschillende spelregels houden. Deze regels beperken de vrijheid om met het opgebouwde vermogen te doen wat je wilt. Maar wat levert het nu eigenlijk op om je geld vast te zetten tot je pensioen?
Dit verschilt natuurlijk per persoon. Om hier wat meer inzicht in te geven, hebben we drie berekeningen gemaakt. Persoon 1 verdient één keer modaal, Persoon 2 verdient twee keer modaal en Persoon 3 verdient drie keer modaal. Alle drie beleggen ze de helft van wat ze maximaal zouden mogen storten op een pensioenrekening. De inleg ziet er dan als volgt uit:

Doordat ze bij de belastingaangifte een flink deel van de hierboven getoonde bruto inleg terug krijgen, betalen ze effectief een stuk minder voor hun inleg. In de grafiek hieronder zie je dat ze netto alleen het blauwe gedeelte in de grafiek hieronder hoeven betalen voor hun inleg:

Door dit voordeel wordt er voor dezelfde netto inleg een stuk meer belegd bij de pensioenrekening dan bij de beleggingsrekening. Maar wanneer de waarde op de pensioenrekening wordt uitgekeerd, moet hierover inkomstenbelasting worden betaald. Deze inkomstenbelasting is vaak een stuk lager dan op het moment van inleggen, waardoor dit toch voordeel oplevert.
Daarnaast kan de bruto inleg op de pensioenrekening vrij van vermogensrendementsheffing groeien. Ook dit zorgt voor een sterkere ontwikkeling ten opzichte van de vrije beleggingsrekening. Dit verschil ziet er voor Persoon 3 als volgt uit:

Wanneer je de pensioendatum hebt bereikt, moet je het opgebouwde vermogen bij de pensioenrekening in een uitkering omzetten. Hierbij krijg je ook nog rente op het niet uitgekeerde geld. Momenteel is de spaarrente op zo’n geblokkeerde pensioenuitkering (een lijfrente-uitkering) een stuk hoger dan de rente op een spaarrekening of spaardeposito die niet geblokkeerd is. Ook dit is een voordeel van de pensioenrekening.
Het lijkt er dus op dat pensioenrekening in veel gevallen de betere keuze is. In bovenstaande grafiek is de lijn van de pensioenrekening immers harder gestegen dan de lijn van de vrije beleggingsrekening. Maar over dit opgebouwde bedrag moet je nog inkomstenbelasting gaan betalen. De uiteindelijke vraag is dan ook, ontvang je met de pensioenrekening jaarlijks meer pensioen, of kan je beter een vrije beleggingsrekening openen? Voor de drie voorbeeldpersonen zie je hieronder het resultaat:

Voor alle drie de personen was de pensioenrekening de beste optie! De jaarlijkse uitkering is netto 40 tot 90% hoger door de belastingvoordelen. Hierbij heeft Persoon 3 het grootste voordeel van de pensioenrekening. Zowel je inkomen als de tijd tot je pensioen spelen een aanzienlijke rol bij de pensioenopbouw. De resultaten kunnen dan ook anders zijn als je bijvoorbeeld een kortere periode belegt, of niet elk jaar hetzelfde in weet te leggen. Je moet natuurlijk ook niet vergeten dat je voor de hogere waarde op de pensioenrekening jouw geld hebt moeten vastzetten. Een pensioenrekening is dus niet voor iedereen interessanter dan een beleggingsrekening. Wel is het duidelijk dat de belastingvoordelen van de pensioenrekening haar vruchten afwerpen.

Addendum: Met dank aan een oplettende lezer bleek dat bij de jaarlijkse netto uitkering van de pensioenrekening een belastingpost niet meegerekend werd, namelijk de inkomensafhankelijke bijdrage Zvw, die in 2017 een hoogte kent van 5,4%. Hierdoor zijn de netto uitkeringen van de pensioenrekening iets lager dan in de laatste grafiek van dit artikel te zien is. Voor persoon 1 komt de jaarlijkse netto uitkering rekening houdend met de bijdrage Zvw uit op zo’n €3.900,-, voor persoon 2 op zo’n €9.700,- en voor persoon 3 op zo’n €4.150,-. Nog steeds een groot verschil met de beleggingsrekening. De overige informatie en conclusies in dit artikel worden hierdoor niet beïnvloed.